Viết tiếp bài “Ai dám nói đây là di tích?”: Sở và quận đùn đẩy trách nhiệm, di tích không như thế này mới lạ! (Thứ Sáu 12/01/2018 | 10:51 GMT+7)

VH- Mặc dù đã có nhiều cuộc họp bàn về giải pháp bảo vệ, trùng tu và phát huy giá trị di tích quốc gia lò gốm Hưng Lợi giữa các đơn vị thuộc Sở VHTT thành phố cùng UBND quận 8, nhưng không hiểu sao mọi việc vẫn đang giậm chân tại chỗ, dẫn đến di tích ngày càng bị xâm hại nghiêm trọng.

 Nhà dân lấn chiếm đất di tích quốc gia

 Quận chờ hồi âm, Sở đợi báo cáo

Lý giải vì sao di tích lại bị xâm hại nghiêm trọng dẫn đến “thảm cảnh” hoang phế, bà Trần Thị Thu Trang, Trưởng phòng VHTT quận 8 (TP.HCM) cho biết, từ khi được công nhận năm 1998 đến nay vẫn chưa có một văn bản chính thức nào phân cấp cho địa phương hay một đơn vị cụ thể thực hiện quản lý, bảo vệ di tích. Dù UBND quận 8 đã có văn bản đề nghị cấp trên xin được phép trực tiếp quản lý di tích nhưng rất tiếc vẫn không hề nhận được phản hồi. UBND quận 8 cũng đã gửi hơn 10 văn bản đề nghị các Sở, ngành phối hợp bàn giải pháp và hỗ trợ kinh phí trùng tu, bảo vệ di tích nhưng đến nay vẫn không có đơn vị nào hồi âm.

Trong khi đó, gia đình bà Nguyễn Thị Phương (phường 16, quận 8) liên tục khiếu kiện vượt cấp về việc tranh chấp đất đai trong khu vực bảo vệ di tích 10.000m2 (vùng bất khả xâm phạm), và đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm, gây khó khăn trong công tác thực hiện điều chỉnh quy hoạch, các tổ công tác của quận 8 không làm gì được. Mỗi khi có đoàn công tác của quận đến làm việc tại di tích thì gia đình bà Phương luôn có mặt để cản trở mặc dù UBND TP.HCM đã có văn bản trả lời bà Phương, theo đó, khẳng định “yêu cầu giải quyết đền bù đối với phần đất tại khu di tích lò gốm Hưng Lợi của gia đình bà Phương là không có cơ sở pháp lý để xem xét giải quyết”.

Bên cạnh đó, ông Trương Kim Quân, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn và phát huy di tích lịch sử văn hóa (Sở VHTT TP.HCM) cho rằng, trách nhiệm quản lý, bảo vệ di tích thuộc về UBND quận 8. Hơn nữa, lò gốm Hưng Lợi là di tích khảo cổ, giá trị của nó nằm dưới lòng đất nên không thể nhìn thấy sự hoang tàn phía trên mà nói di tích hoang phế được? Liên quan đến tranh chấp đất đai, ông Quân cho rằng trách nhiệm giải quyết thuộc về UBND quận 8, nhưng đang còn lấn cấn, chưa xác định rõ. Ông Quân cũng cho biết, tại các cuộc họp, UBND quận 8 có đề nghị điều chỉnh lại khoanh vùng bảo vệ di tích nhỏ hơn so với hồ sơ khoanh vùng ban đầu để cho phù hợp với điều kiện phát triển đô thị của quận. Sở VHTT đã nhiều lần hướng dẫn quận lập bản vẽ điều chỉnh, gửi về Sở xem xét yếu tố phù hợp giữa phát triển đô thị với bảo tồn và phát huy giá trị của di tích, để trình UBND TP.HCM và Bộ VHTTDL. Tuy nhiên, mọi việc vẫn giậm chân tại chỗ, đến nay quận 8 vẫn chưa lên được bản vẽ cũng như phương án điều chỉnh khoanh vùng bảo vệ di tích.

 Hiện vật khai quật tại di tích lò gốm Hưng Lợi đang được bảo quản trong kho và trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử TP.HCM

Thế nhưng, trả lời Văn Hóa về vấn đề này, bà Trang khẳng định UBND quận 8 đã gửi hồ sơ về Sở từ nhiều năm qua nhưng mọi việc vẫn “biệt vô âm tín”. Đến nay quận không nhận được ý kiến phản hồi nào của Sở VHTT.

Rất đau xót

Trao đổi với Văn Hóa, TS Hoàng Anh Tuấn, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP.HCM thông tin, hàng trăm hiện vật khai quật từ di tích trên đang được bảo quản và trưng bày tại hai Bảo tàng Lịch sử và Bảo tàng TP.HCM. TS Tuấn cho biết bản thân ông cũng là người tham gia khai quật ở di tích này. Đây là di tích khảo cổ duy nhất trong nội thành của TP.HCM. Qua các hiện vật khai quật được đã chứng minh nguồn gốc về sự phát triển của nền gốm cổ Nam Bộ, đặc biệt trên đất Sài Gòn – Gia Định. Sự giao thao văn hóa giữa thợ thủ công người Việt và người Hoa, hình thành nên dòng gốm đặc trưng của vùng đất Nam Bộ, xác lập nên nền văn hóa gốm trên địa bàn TP.HCM từ thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 20. Hiện Bảo tàng đang bảo quản vài trăm hiện vật, nhưng chủ yếu để phục vụ cho các hoạt động nghiên cứu. Số hiện vật đang trưng bày tại Bảo tàng này có mức độ nhất định, vì phần lớn các hiện vật khai quật lên không còn nguyên vẹn.

Một phần hiện trạng di tích quốc gia lò gốm Hưng Lợi

Còn TS Phí Ngọc Tuyến, Giảng viên Khảo cổ học (Trường Đại học KHXH&NV TP.HCM), người từng trực tiếp tham gia công tác khai quật di tích khảo cổ học lò gốm Hưng Lợi, khẳng định đây là di tích rất có giá trị, đặc biệt là đối với TP.HCM và vùng đất Nam Bộ trong suốt hơn hai thế kỷ hình thành và phát triển. Ông rất buồn vì di tích đã được khoanh vùng bảo vệ nhưng vẫn để tình trạng lấn chiếm, tranh chấp, làm biến dạng di tích. Bản thân ông đã nhiều lần đến khảo sát và tỏ ra rất đau xót về sự xuống cấp của di tích. Ngay cả mái che lối đi xuống của di tích được xây dựng trước đây nay cũng không còn. Theo TS Tuyến, chính quyền cần vào cuộc quyết liệt thì mới hy vọng gìn giữ, bảo tồn và phát huy được giá trị của di tích. Đồng thời cần nghiên cứu làm mái che như một số di tích khảo cổ ở các địa phương khác để bảo vệ di tích. Đối với TP.HCM thì thừa sức và nguồn lực để làm việc này, vấn đề ở chỗ là có quyết tâm làm hay không?

 ​Sở VHTT đã nhiều lần hướng dẫn quận lập bản vẽ điều chỉnh, gửi về Sở xem xét yếu tố phù hợp giữa phát triển đô thị với bảo tồn và phát huy giá trị của di tích, để trình UBND TP.HCM và Bộ VHTTDL. Tuy nhiên, mọi việc vẫn giậm chân tại chỗ, đến nay quận 8 vẫn chưa lên được bản vẽ cũng như phương án điều chỉnh khoanh vùng bảo vệ di tích.

Thế nhưng, trả lời Văn Hóa về vấn đề này, bà Trang khẳng định UBND quận 8 đã gửi hồ sơ về Sở từ nhiều năm qua nhưng mọi sự việc vẫn “biệt vô âm tín”. Đến nay quận không nhận được ý kiến phản hồi nào của Sở VHTT.

 

 ​TS Phí Ngọc Tuyến, Giảng viên Khảo cổ học (Trường Đại học KHXH&NV TP.HCM), người từng trực tiếp tham gia công tác khai quật di tích khảo cổ học lò gốm Hưng Lợi, khẳng định đây là di tích rất có giá trị, đặc biệt là đối với TP.HCM và vùng đất Nam Bộ trong suốt hơn hai thế kỷ hình thành và phát triển. Ông rất buồn vì di tích đã được khoanh vùng bảo vệ nhưng vẫn để tình trạng lấn chiếm, tranh chấp, làm biến dạng di tích. Bản thân ông đã nhiều lần đến khảo sát và tỏ ra rất đau xót về sự xuống cấp của di tích.

 

 Hoàng Hải

Print
Tags: